usługi rachunkowe Wrocław - biuro rachunkowe

Jak rozliczyć sprzedaż środka trwałego w firmie? Poradnik dla przedsiębiorców

Sprzedaż środka trwałego używanego w firmie – np. maszyny, urządzenia, pojazdu – to transakcja, która niesie ze sobą określone skutki podatkowe i księgowe. Aby zminimalizować ryzyko z nią związane, przedsiębiorca powinien wiedzieć, jak prawidłowo ją rozliczyć, zarówno pod względem podatku dochodowego, jak i VAT oraz składki zdrowotnej. Poniżej omawiamy, jak zaksięgować sprzedaż środka trwałego, jakie obowiązki podatkowe się z nią wiążą oraz po jakim czasie można zbyć go bez podatku.

Jak rozliczyć sprzedaż środka trwałego?

Rozliczenie sprzedaży środka trwałego wiąże się nie tylko z ujęciem tej operacji w księgach rachunkowych, ale także z koniecznością prawidłowego rozliczenia podatków. Jak to zrobić? Przedstawiamy krok po kroku.

Ustalenie przychodu z działalności gospodarczej

Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT odpłatne zbycie środków trwałych wykorzystywanych w firmie, także całkowicie zamortyzowanych, jest traktowane jako przychód z działalności gospodarczej. Oznacza to, że sumę ze sprzedaży środka trwałego zawsze należy ująć w ewidencji księgowej, a transakcję udokumentować. Warto jednocześnie pamiętać o zasadach, jakie obowiązują przy poszczególnych formach opodatkowania:

Czynny podatnik VAT – jeśli środek trwały był wykorzystywany w działalności opodatkowanej VAT i przy jego zakupie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, sprzedaż podlega VAT na zasadach ogólnych, zazwyczaj według stawki 23%.
Podatnik zwolniony z VAT – jeśli przedsiębiorca korzysta ze zwolnienia z VAT (np. podmiotowego do limitu 200 000 zł obrotu lub przedmiotowego), sprzedaż środka trwałego może być zwolniona z VAT, o ile spełnia warunki określone w art. 43 ustawy o VAT. W takiej sytuacji faktura sprzedaży powinna zawierać oznaczenie „ZW” oraz podstawę prawną zwolnienia.
Przedsiębiorca na ryczałcie – sprzedaż środka trwałego rozlicza się według zasad ogólnych w zakresie VAT (tak samo jak przy innych formach opodatkowania), natomiast dla celów podatku dochodowego przychód ze sprzedaży stanowi przychód z działalności i podlega opodatkowaniu ryczałtem w wysokości 3%, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 5 lit. f ustawy o ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych.
Sprzedaż środka trwałego a kasa fiskalna – jeśli transakcja podlega VAT i odbywa się na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zazwyczaj jest wymagana rejestracja sprzedaży na kasie fiskalnej.

Ujęcie kosztu w niezamortyzowanej wartości środka trwałego

W sytuacji, gdy środek trwały nie był w pełni zamortyzowany, jego niezamortyzowana (netto) wartość powinna zostać ujęta jako koszt uzyskania przychodów w miesiącu sprzedaży.

Przykład: Przedsiębiorca nabył środek trwały o wartości początkowej 100 000 zł, któremu do chwili sprzedaży odpisano amortyzację w wysokości 70 000 zł. Jego wartość netto wynosi 30 000 zł. Jeśli przedsiębiorca sprzeda go za 40 000 zł, wartość 30 000 zł (niezamortyzowana część) zostaje zakwalifikowana jako koszt uzyskania przychodów, a różnica między ceną sprzedaży a wartością netto (czyli 10 000 zł) będzie stanowiła przychód do opodatkowania podatkiem dochodowym.

sprzedaż środka trwałego Vat

Rozliczenie różnicy w PIT / CIT

W przypadku odpłatnego zbycia środka trwałego dochód stanowi różnica między przychodem ze sprzedaży a wartością netto środka trwałego (czyli wartością początkową pomniejszoną o sumę odpisów amortyzacyjnych):

Jeśli przychód jest większy niż koszty – powstaje dochód, który należy opodatkować (stawka podatku zależnie od formy opodatkowania).
Jeśli przychód jest mniejszy niż koszty – powstaje strata, którą należy rozliczyć według ogólnych zasad (np. uwzględnienie w miesiącach lub w rok podatkowy).

Korekty VAT / odliczeń

Jeśli przy zakupie środka trwałego dokonano odliczenia VAT (całkowitego lub częściowego), to przy sprzedaży może wystąpić konieczność korekty VAT, zwłaszcza gdy prawo do odliczenia było proporcjonalne lub częściowe.

Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 113 ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT sprzedaż środka trwałego nie wlicza się do limitu wartości sprzedaży zwolnionej z VAT (limit 200 000 zł), a co za tym idzie, nie powoduje automatycznego utraty statusu zwolnienia podmiotowego z tego podatku.

Księgowanie

Gdy w grę wchodzi sprzedaż środka trwałego, księgowanie różni się w zależności od formy opodatkowania, statusu podatnika VAT oraz stopnia amortyzacji sprzedawanego składnika majątku.

W przypadku przedsiębiorców prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR), sprzedaż środka trwałego ujmuje się w kolumnie 8 – „Pozostałe przychody”. Wartością przychodu jest kwota netto wynikająca z faktury sprzedaży (bez VAT należnego). Jeśli środek trwały nie został w pełni zamortyzowany, niezamortyzowana część jego wartości stanowi koszt uzyskania przychodu, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o PIT.

Korzystający z ksiąg rachunkowych (pełnej księgowości) sprzedaż środka trwałego muszą zaksięgować w dwóch etapach:

Wyksięgowanie środka trwałego z ewidencji – polega na przeniesieniu jego wartości początkowej oraz dotychczasowych odpisów amortyzacyjnych,
Ujęcie przychodu i kosztu – wartość uzyskana ze sprzedaży ujmowana jest w przychodach operacyjnych, natomiast niezamortyzowana część środka trwałego w kosztach działalności operacyjnej.

Sprzedaż środka trwałego na ryczałcie wymaga jeszcze mniej, jeśli chodzi o księgowanie. Operację ujmuje się w ewidencji przychodów w momencie wystawienia faktury lub otrzymania zapłaty (w zależności od stosowanej metody).

Warto również pamiętać, że transakcja powinna zostać odnotowana w ewidencji środków trwałych oraz w rejestrze VAT, jeśli przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem tego podatku. Dzięki temu zostanie zachowana pełna transparentność rozliczeń i zgodność z wymogami przepisów podatkowych.

Zobacz również, jakie są zasady księgowania darowizny środka trwałego.

Po jakim czasie można sprzedać środek trwały bez podatku?

Sprzedaż środka trwałego zamortyzowanego lub niezamortyzowanego bez podatku dochodowego jest możliwa, na co wskazuje art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy o PIT. Jednak aby cała transakcja była traktowana jako prywatna, powinny zostać spełnione dwa warunki:

środek trwały został wycofany z ewidencji firmy (czyli nie jest już wykorzystywany w działalności),
upłynęło 6 lat od pierwszego dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składniki majątku zostały wycofane z działalności a dniem ich odpłatnego zbycia.

Przykład: Przedsiębiorca wycofał środek trwały w czerwcu 2019 r. Może sprzedać go bez podatku dochodowego od 1 lipca 2025 r.

Jaki podatek przy sprzedaży środka trwałego?

Sprzedaż środka trwałego wykorzystywanego w działalności gospodarczej wiąże się z określonymi skutkami podatkowymi zarówno w zakresie VAT, jak i podatku dochodowego. Uzyskany dochód może wpływać również na podstawę obliczenia składki zdrowotnej.

Sprzedaż środka trwałego a VAT

Jeśli chodzi o sprzedaż środka trwałego a VAT, warto wiedzieć, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT taka transakcja stanowi odpłatną dostawę towarów, a co za tym idzie, może wymagać naliczenia i odprowadzenie odpowiedniego podatku:

W sytuacji, gdy przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT, sprzedaż środka trwałego podlega opodatkowaniu VAT, jeśli przy jego zakupie przysługiwało prawo do odliczenia podatku. Stawka VAT wynosi zwykle 23%, chyba że dany składnik majątku korzysta ze zwolnienia lub preferencyjnej stawki.
Jeżeli podatnik jest zwolniony z VAT (np. ze względu na obrót poniżej 200 000 zł rocznie), sprzedaż środka trwałego może być zwolniona z VAT, o ile był on wykorzystywany w działalności zwolnionej. W takim przypadku na fakturze umieszcza się oznaczenie „ZW” (zwolniony).

W przypadku środków trwałych o wartości początkowej powyżej 15 000 zł netto, dla których odliczono VAT, sprzedaż przed upływem 5 lat może wymagać korekty podatku naliczonego (art. 91 ustawy o VAT). Podatek odliczony rozlicza się wówczas proporcjonalnie do okresu użytkowania.

Warto również pamiętać, że sprzedaż środka trwałego przed upływem roku od wprowadzenia go do ewidencji może budzić wątpliwości organów podatkowych. Te mogą zakwestionować nie tylko prawo do odliczenia VAT, ale także cel zakupu środka trwałego czy zasadność odpisów amortyzacyjnych.

Sprzedaż środka trwałego a podatek dochodowy

Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT sprzedaż zamortyzowanego środka trwałego, podobnie jak środka niezamortyzowanego, stanowi przychód z działalności gospodarczej. Rozlicza się go w zależności od wybranej formy opodatkowania. Więcej o amortyzacji przeczytasz tutaj: Czym jest amortyzacja? Poznaj metody amortyzacji środków trwałych.

Czy od sprzedaży środka trwałego trzeba płacić składkę zdrowotną?

Pochylmy się jeszcze nad kwestią, jak się ma sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna. Chociaż do niedawna takie dodatkowe obciążenie było obligatoryjne, od 1 stycznia 2025 roku przedsiębiorcy mogą samodzielnie decydować, czy skorzystają z możliwości wyłączenia dochodu ze sprzedaży środków trwałych z podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Rozwiązanie to wprowadzono po to, by zmniejszyć obciążenia składkowe przy jednorazowych, wysokich dochodach ze sprzedaży majątku trwałego.

Czy sprzedaż środka trwałego po upływie 5 lat podlega VAT?

Sprzedaż środka trwałego po upływie 5 lat od jego nabycia lub wprowadzenia do ewidencji wciąż może podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT. Zależy to jednak od tego, czy przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT i czy przy zakupie przysługiwało mu prawo do odliczenia VAT.

Jeśli przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT i przy zakupie środka trwałego odliczył VAT, musi naliczyć go ponownie przy sprzedaży, niezależnie od upływu czasu – o ile transakcja odbywa się w ramach działalności gospodarczej.
Jeśli w grę wchodzi sprzedaż środka trwałego zakupionego bez VAT (np. od osoby prywatnej lub w ramach zakupu zwolnionego z VAT), transakcja zazwyczaj nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Faktura sprzedaży może zostać wystawiona ze stawką ZW (zwolnione), a przedsiębiorca nie ma obowiązku naliczania podatku ani dokonywania korekty.

Sprzedaż środka trwałego może budzić wątpliwości, dlatego też, jeśli chcesz uniknąć problemów, odwiedź biuro księgowe we Wrocławiu Małe Podatki. Nasi doradcy pomogą Ci prawidłowo rozliczyć transakcję pod względem podatku dochodowego, VAT i składki zdrowotnej, zadbają o właściwe księgowanie w ewidencji środków trwałych, a także przygotują dokumentację niezbędną w przypadku kontroli podatkowej. Już teraz umów się na spotkanie i spraw, by prowadzenie firmy było o wiele prostsze!